U organizaciji Narodnog muzeja Valjevo i Zavoda za zaštitu spomenika kulture Valjevo sinoć je u galeriji Narodnog muzeja otvorena izložba pod nazivom „Anine – 20 godina istraživanja“ koja je rezultat dugogodišnje uspešne i posvećene saradnje ove dve ustanove.
Prisutnima se najpre obratila direkotrka Narodnog muzeja Valjevo Jelena Nikolić Lekić koja je ovom prilikom čestala kolegama iz Zavoda za zaštitu spomenika kulture značajan jubilej, 40 godina postojanja i predanog rada.
„Četiri decenije stručnosti, brige i odgovornosti prema kulturnom nasleđu predstavljaju temelj na kojem se gradi i naša današnja saradnja. Ova saradnja nije samo profesionalna, već i duboko ukorenjena u zajedničkoj misiji: očuvanju, proučavanju i promociji našeg kulturnog nasleđa. Kroz godine zajedničkog rada pokazali smo koliko je važno udruživati znanje, iskustvo i entuzijazam kako bismo to nasleđe približili javnosti i sačuvali ga za buduće generacije. Večerašnja izložba predstavlja upravo plod takvog odnosa – posvećenosti, poverenja i zajedničke vizije“, poručila je Nikolić Lekić.
U ime kolektiva Zavoda za zaštitu spomenika kulture Valjevo, ustanove koja ove godine obeležava dva značajna jubileja – 40 godina postojanja i uspešnog rada i 20 godina arheoloških istraživanja lokaliteta Anine, prisutnima se obratila direktorka Ljubica Vasiljević.
„Očuvanje spomeničkog nasleđa je trajna obaveza koja zahteva opsežno znanje, neprekidno usavršavanje i veliko pregalaštvo. Izložba pred nama nije samo prezentacija materijalnih ostataka prošlosti, ona je svedočanstvo dvodecenijske istrajnosti, posvećenosti, odgovornosti, ali iznad svega velike ljubavi prema arheološkom nasleđu kao neodvojivom delu kulturnog blaga koje baštinimo“, poručila je Ljubica Vasiljević uz zahvalnost kolegama iz Narodnog muzeja.
Na izložbi su predstavljeni rezultati sistematskih arheoloških istraživanja lokaliteta Anine u Tepijama kod Lajkovca, ukazao je kustos arheolog Narodnog muzeja Valjevo Đorđe Đenić.
„Lokalitet Anine zauzima posebno mesto na arheološkoj mapi regiona. Reč je o najznačajnijem i najbolje istraženom rimskom lokalitetu na teritoriji Kolubarskog okruga, a verovatno i na prostoru cele Zapadne Srbije. Zahvaljujući dugogodišnjim istraživanjima Anina, danas možemo da steknemo temeljniji uvid u život ljudi na ovom prostoru tokom antičkog perioda“, naglasio je Đenić.
Tokom dve deceije istraživanja na ovom lokalitetu, došlo se do značajnih rezultata, kako na nnivou samih istraživanja, tako i na nivou konzervacije i interpretacije, poručio je arheolog Zavoda za zaštitu spomenika kulture Radivoje Arsić uz napomenu da su uspeli da zaokruže priču i shvate o čemu se tu zapravo radi.
„Reč je o jednoj retkoj vrsti arheoloških lokaliteta, do sada nedovoljno definisanoj. U pitanju je centar za prikupljanje poreza u naturi, specifičnog tipa – nije ni poljoprivredno dobro, niti posed nekog velikog vlastelina, već pripada državi. Tu se vršilo prikupljanje poreza u naturi, što je bio uobičajen sistem u ovom kraju od Dioklecijanove vladavine, preko vremena Konstantina, pa i nešto kasnije, dok se taj sistem nije raspao. Vremenom se sve više oslanjao na prinudu, slično kao što je posle Drugog svetskog rata postojao obavezni otkup. Stanovništvo je imalo obavezu da državi daje deo žita i drugih poljoprivrednih proizvoda. U tim centrima car je postavljao upravnika koji je upravljao prikupljanjem, a često je bio stacioniran i deo vojske, jer je sistem bio važan za vojne potrebe. Vojska je kontrolisala prikupljanje poreza, ali je to ujedno bilo i pogodno tlo za korupciju i razne zloupotrebe. Sistem se, prema izvorima, urušava sredinom šestog veka, upravo zbog korupcije, ali i zbog stalnih upada varvarskih plemena još od kraja četvrtog veka, što je remetilo način organizacije i prikupljanja poreza“, otkrio je Arsić, a kao najvažniji rezultat ovih istraživanja navodi upravo činjenicu da se radilo na jednom mestu, sistematski, uporno i malim koracima jer, kako je rekao, da nije bilo te istrajnosti, ne bi se došlo ni do ovih rezultata!
Kako je podsetio, na početku istraživanja značajna je bila podrška Opštine Lajkovac koja je pomogla otkupom zemljišta na kom je nalazište od vlasnika i stavljanjem u državnu svojinu, nakon čega se uključilo i Ministarstvo kulture koje je podržavalo projekat deset godina.
„Danas se već vidi da postoji jasan rezultat i da će nešto trajno ostati iza ovih istraživanja. Na opštini Lajkovac i lokalnim organizacijama je da to prepoznaju i iskoriste. Jedan od načina je formiranje arheološkog parka, gde bi ljudi mogli da dolaze, provode vreme u prirodi, upoznaju se sa arheologijom i druže se. Postoje i primeri dobre prakse – na primer, u Ćelijama su ljudi pokrenuli kraft pivaru koja je inspirisana arheološkim nalazima i starim tehnologijama. Dakle, postoje inicijative među meštanima da se lokalitet iskoristi, ali je potrebna i podrška opštine kroz infrastrukturu i organizaciju – put, parking, uređenje prostora, ograda i neko ko će se brinuti o lokalitetu“, ukazao je Arsić na važnost kontinuirane brige o tom lokalitetu, održavanja, čišćenja i zaštite kako bi rezultati istraživanja zaista dobili svoju punu vrednost.
B. M.